మనలో చాలామంది స్కూల్లో రాజ్యాంగ పీఠికను చదివే ఉంటాం. పరీక్షల కోసం కంఠస్థం కూడా చేసి ఉంటాం. కానీ.. అందులోని మొదటి నాలుగు పదాల గురించి ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? “We, the People of India…” అంటే.. “భారతదేశ ప్రజలమైన మేము…” అని రాజ్యాంగం మొదలవుతుంది. అసలు ఈ నాలుగు పదాలనే ఎందుకు ఎంచుకున్నారు? ప్రభుత్వం గురించి కాకుండా ప్రజల గురించి చెప్పుకుంటూ రాజ్యాంగం ఎందుకు ప్రారంభమైంది? దీని వెనుక చాలా ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది. ఒక్కసారి సింపుల్గా అర్థం చేసుకుందాం. దేశంలో ప్రభుత్వం ఉంది, పార్లమెంట్ ఉంది, కోర్టులు ఉన్నాయి, అధికారులు ఉన్నారు. వీరందరికీ అధికారాలు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి? ప్రజల నుంచే. అదే విషయాన్ని రాజ్యాంగం మొదటి మాటల్లోనే చెబుతుంది. అంటే ప్రభుత్వం ప్రజలకు అధికారం ఇచ్చేది కాదు.. ప్రజలే ప్రభుత్వానికి అధికారం అప్పగిస్తారు. అందుకే “We, the People” అనేది కేవలం రాజ్యాంగాన్ని ప్రారంభించే వాక్యం కాదు. భారత ప్రజాస్వామ్యంలో అసలు అధికారం ప్రజలదే అనే భావనకు అది ప్రతీక. కానీ ఇక్కడే ఒక ఆసక్తికరమైన ట్విస్ట్ ఉంది. 1949లో రాజ్యాంగం ఆమోదించినప్పుడు భారతదేశంలోని ప్రతి ఒక్కరికీ ఓటు హక్కు ఉందా? లేదు. మనం ఈరోజు చూసే ఎన్నికల వ్యవస్థ అప్పట్లో లేదు. రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించిన రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యులను దేశంలోని ప్రతి వయోజనుడు నేరుగా ఎన్నుకోలేదు. వారిని ప్రధానంగా అప్పటి ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల సభ్యులు పరోక్షంగా ఎన్నుకున్నారు. ఆ శాసనసభల ఎన్నికల్లో కూడా బ్రిటిష్ కాలం నాటి పరిమిత ఓటుహక్కు వ్యవస్థ అమల్లో ఉండేది. అంటే ఆ సమయంలో దేశంలోని పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు ఓటు వేసే అవకాశం లేదు. ఆస్తి, పన్నులు, విద్య వంటి అర్హతలకు సంబంధించిన నిబంధనల కారణంగా మహిళలు, పేదలు, రోజువారీ కూలీలు, అణగారిన వర్గాలకు రాజకీయ ప్రక్రియలో పూర్తి స్థాయి భాగస్వామ్యం ఉండేది కాదు. ఈ నేపథ్యంలో 1949లో రాజ్యాంగం “We, the People” అని చెప్పడం ఒక ఆసక్తికరమైన వైరుధ్యాన్ని సృష్టిస్తుంది. రాజ్యాంగాన్ని రాసిన సభ నేటి అర్థంలో సార్వత్రిక ఓటుతో నేరుగా ఏర్పడలేదు. అయినప్పటికీ.. అది ప్రతి పౌరుడిని కలుపుకునే ప్రజాస్వామ్య దేశానికి పునాది వేసింది. అందుకే “We, the People”ను కేవలం అప్పటి వాస్తవ పరిస్థితిని వివరించే వాక్యంగా కాకుండా.. భవిష్యత్తు భారతదేశానికి ఇచ్చిన ఒక వాగ్దానంగా కూడా చూడొచ్చు. ఆ వాగ్దానం తర్వాతి దశలో ఆచరణలోకి వచ్చింది. 1951–52లో స్వతంత్ర భారతదేశం తొలి సాధారణ ఎన్నికలను నిర్వహించింది. సార్వత్రిక వయోజన ఓటుహక్కు అమల్లోకి వచ్చింది. ఆస్తి ఉందా? ఎంత చదువుకున్నారు? పురుషులా? మహిళలా? అనే తేడాలు లేకుండా అర్హత ఉన్న వయోజన పౌరులు ఓటు వేసే హక్కును పొందారు. అంటే 1949లో రాజ్యాంగం రాసినప్పుడు పూర్తిగా అందుబాటులో లేని ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం.. కొద్దికాలానికే కోట్లాది మంది భారతీయుల హక్కుగా మారింది. “మేము, భారత ప్రజలం” అనే మాట అప్పుడు ఒక లక్ష్యాన్ని ప్రకటిస్తే.. ఎన్నికలతో ఆ లక్ష్యం ఆచరణలోకి రావడం ప్రారంభమైంది. ప్రతి ఎన్నికతో ఆ వాక్యానికి మరింత అర్థం వచ్చింది. ఇక రాజ్యాంగ పీఠికలోని మిగతా పదాలు కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి. న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం అనే నాలుగు
