న్యూఢిల్లీ: విజ్ఞాన ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు భారత్ వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. దేశ అభివృద్ధిలో ఉన్నత విద్య కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న నేపథ్యంలో.. గత దశాబ్దంలో భారత ఉన్నత విద్యా రంగం గణనీయమైన విస్తరణను నమోదు చేసింది. విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించే అఖిల భారత ఉన్నత విద్యా సర్వే (AISHE) గణాంకాలు దేశంలో ఉన్నత విద్యకు పెరుగుతున్న ప్రాప్యత, మహిళల భాగస్వామ్యం, సామాజిక సమ్మిళితత్వం, STEM విద్య, మౌలిక సదుపాయాల్లో వచ్చిన మార్పులను స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి. పెరిగిన విశ్వవిద్యాలయాలు.. విస్తరించిన విద్యా వ్యవస్థ 2014-15 నుంచి 2023-24 మధ్య దేశంలోని విశ్వవిద్యాలయాల సంఖ్య భారీగా పెరిగింది. 2014-15లో 760 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉండగా.. 2023-24 నాటికి ఆ సంఖ్య 1,289కి చేరింది. అంటే దాదాపు 69.6 శాతం వృద్ధి నమోదైంది. ఇదే సమయంలో కళాశాలల సంఖ్య 38,498 నుంచి 48,246కి పెరిగింది. ఇది 25.3 శాతం వృద్ధి. స్వతంత్ర విద్యాసంస్థల సంఖ్య కూడా 12,276 నుంచి 15,221కి పెరిగి సుమారు 24 శాతం వృద్ధిని నమోదు చేసింది. ఈ విస్తరణ దేశవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యా అవకాశాలు పెరగడానికి, మరింత మంది విద్యార్థులకు విద్య అందుబాటులోకి రావడానికి దోహదపడింది. ఉన్నత విద్యలో విద్యార్థుల సంఖ్య కూడా గత పదేళ్లలో గణనీయంగా పెరిగింది. 2014-15లో 3.42 కోట్ల మంది ఉన్నత విద్యలో నమోదు కాగా.. 2023-24 నాటికి ఈ సంఖ్య 4.50 కోట్లకు చేరింది. అంటే సుమారు 31.5 శాతం వృద్ధి. ఉన్నత విద్యలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (GER) కూడా 2014-15లో 23.7 శాతం నుంచి 2022–23లో 29.5 శాతానికి, 2023–24లో 30 శాతానికి చేరింది. 2035 నాటికి GERను 50 శాతానికి పెంచాలన్న జాతీయ విద్యా విధానం-2020 లక్ష్యానికి ఇది కీలక పురోగతిగా భావిస్తున్నారు. పీహెచ్డీ, ఇంటిగ్రేటెడ్ కోర్సుల్లో భారీ వృద్ధి స్థాయిల వారీగా చూస్తే కొన్ని కోర్సుల్లో నమోదు విపరీతంగా పెరిగింది. పీహెచ్డీ: 1.17 లక్షల నుంచి 3.43 లక్షలకు పెరిగిన విద్యార్థులు అంటే 192.89% వృద్ధి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్: 38.53 లక్షల నుంచి 57.85 లక్షలకు – 50.15% వృద్ధి అండర్ గ్రాడ్యుయేట్: 2.71 కోట్ల నుంచి 3.45 కోట్లకు – 27.27% వృద్ధి డిప్లొమా: 25.08 లక్షల నుంచి 33.15 లక్షలకు – 32.22% వృద్ధి సర్టిఫికేట్: 1.70 లక్షల నుంచి 2.08 లక్షలకు – 22.55% వృద్ధి ఇంటిగ్రేటెడ్ కోర్సులు: 1.41 లక్షల నుంచి 5.69 లక్షలకు – 301.36% వృద్ధి ముఖ్యంగా పరిశోధన, ఉన్నత విద్య వైపు విద్యార్థుల ఆసక్తి పెరుగుతున్నదానికి పీహెచ్డీ నమోదు పెరుగుదల ఒక ముఖ్య సూచికగా నిలుస్తోంది. ఉన్నత విద్యలో మహిళల భాగస్వామ్యం కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. 2014-15లో 1.57 కోట్లుగా ఉన్న మహిళా విద్యార్థుల నమోదు.. 2023–24 నాటికి 2.24 కోట్లకు చేరింది. అంటే 42.2 శాతం వృద్ధి. మహిళల GER 2014–15లో 22.9 శాతం ఉండగా.. 2023-24 నాటికి 31.2 శాతానికి పెరిగింది. వరుసగా ఏడో సంవత్సరం మహిళల GER పురుషుల GER కంటే ఎక్కువగా నమోదైంది. 2023-24లో పురుషుల GER 28.9 శాతంగా ఉంది. 2023-24లో మహిళల నమోదు పీహెచ్డీలో 1.71 లక్షలు, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్లో 32.53 లక్షలు, అండర్ గ్రాడ్యుయేషన్లో 1.71 కోట్లు, డిప్లొమాలో 13.27 లక్షలు, సర్టిఫికేట్ కోర
