ఏదైనా ముఖ్యమైన సమాచారం కనిపించిందా? వెంటనే స్క్రీన్షాట్ తీసుకోవడం.. మనలో చాలామందికి రోజువారీ అలవాటుగా మారిపోయింది. ఫోన్లో సేవ్ చేసుకుంటే ఎప్పుడైనా చూసుకోవచ్చని భావిస్తాం. కానీ తాజాగా అమెరికాలోని బింగ్హామ్టన్ యూనివర్సిటీ పరిశోధకులు చేసిన అధ్యయనం ఈ అలవాటుపై ఆసక్తికరమైన విషయాలను వెల్లడించింది. ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని స్క్రీన్షాట్ తీసుకోవడం మాత్రమే చేసి, తర్వాత దాన్ని తిరిగి చూడకపోతే.. ఆ విషయాన్ని మనం గుర్తుంచుకునే సామర్థ్యం తగ్గే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. ‘ఫోటో-టేకింగ్ ఇంపెయిర్మెంట్ ఎఫెక్ట్’ అంటే ఏమిటి? ఫోటో తీసుకున్నా.. డిజిటల్గా క్యాప్చర్ చేసిన విషయాలను.. కేవలం చూసిన విషయాలతో పోలిస్తే తర్వాత గుర్తు చేసుకోవడం తక్కువగా ఉండే విషయాన్ని శాస్త్రవేత్తలు Photo-Taking Impairment Effectగా పిలుస్తున్నారు. ఈ ప్రభావం గురించి గతంలో ఫోటోగ్రఫీపై పరిశోధనలు జరిగాయి. తాజా పరిశోధనలో ఇదే ప్రభావం స్మార్ట్ఫోన్ స్క్రీన్షాట్లకూ వర్తిస్తుందా అనే అంశాన్ని పరిశీలించారు. బింగ్హామ్టన్ యూనివర్సిటీ పరిశోధకులు పలు ప్రయోగాలు నిర్వహించారు. పాల్గొన్న వారికి కళాకృతులు, చిత్రాలు వంటి సమాచారాన్ని చూపించారు. కొన్ని చిత్రాలను కేవలం గమనించాలని, మరికొన్ని చిత్రాలను ఫోటో లేదా స్క్రీన్షాట్ ద్వారా సేవ్ చేయాలని సూచించారు. అనంతరం వారు చూసిన చిత్రాల గురించి ప్రశ్నలు అడిగారు. ఫలితాల్లో డిజిటల్గా క్యాప్చర్ చేసిన సమాచారాన్ని గుర్తు చేసుకోవడంలో పనితీరు తక్కువగా కనిపించింది. ప్రత్యేకంగా స్క్రీన్షాట్ తీసుకున్న సమాచారంలో ఈ ప్రభావం మరింత స్పష్టంగా కనిపించింది. పరిశోధకుల ప్రకారం, స్క్రీన్షాట్ తీసుకోవడం చాలా సులభమైన చర్య అయినప్పటికీ అది మెమరీపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపగలదని ప్రయోగాలు సూచించాయి. దీనికి ఒక కారణంగా Cognitive Offloadingను పరిశోధకులు సూచిస్తున్నారు. అంటే.. “ఇది నా ఫోన్లో ఎప్పటికీ ఉంటుంది.. అవసరమైనప్పుడు చూసుకుంటాను” అనే భావనతో మన మెదడు ఆ సమాచారాన్ని స్వయంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన అవసరం లేదని భావించే అవకాశం ఉంది. అయితే తాజా పరిశోధన ప్రకారం కేవలం ‘ఫోన్లో భద్రపరుచుకున్నాను’ అనే ఆలోచనే కారణమని చెప్పలేం. స్క్రీన్షాట్ తీసే చర్యలో మన దృష్టి కొంతవరకు సమాచారాన్ని అర్థం చేసుకోవడం నుంచి క్యాప్చర్ చేసే ప్రక్రియ వైపు మళ్లడం కూడా కీలకమైన అంశంగా పరిశోధకులు పరిశీలించారు. 2025లో ప్రచురితమైన బింగ్హామ్టన్ అధ్యయనంలో కూడా ఫోటోలు, స్క్రీన్షాట్లు తీసుకున్నప్పుడు మెమరీ పనితీరు తగ్గినట్లు గుర్తించారు. గత పరిశోధనల్లో ఒక్కసారి మాత్రమే కాకుండా ఒకే వస్తువుకు పలుమార్లు ఫోటోలు తీసిన సందర్భాల్లో కూడా ఈ ప్రభావం కనిపించింది. కొన్ని ప్రయోగాల్లో ఎక్కువ ఫోటోలు తీసినప్పుడు మెమరీ పనితీరు మరింత తగ్గినట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు. అయితే దీని అర్థం “స్క్రీన్షాట్ తీస్తే జ్ఞాపకశక్తి శాశ్వతంగా దెబ్బతింటుంది” అని కాదు. పరిశోధన ప్రధానంగా నిర్దిష్ట ప్రయోగ పరిస్థితుల్లో సమాచారాన్ని గుర్తుంచుకోవడంపై ప్రభావాన్ని పరిశీలించింది. సాధారణ జీవితంలో ప్రతి స్క్రీన్షాట్ తప్పనిసరిగా జ్ఞాపకశక్తిని దెబ్బతీస్తుందని చెప్పడానికి ఇది ఆధారం కాదు
